Esentepe’de Camekân Altındaki Tarih ve Hatırlattıkları

NEVZAT ÇAĞLAR TÜFEKÇİ

Karya Krallığının Başkenti antik Mylassa’dan günümüze pek çok tarihi eser kalmıştır. Bu kalıntıların çoğu yer altında ve inşaat yaparken ortaya çıkıyor. Bazı kalıntılar da devşirme olarak Milas evlerinin veya avlu bahçelerinin duvarlarında yer alıyor.

İnşaat sahipleri, temel kazısı sırasında ortaya çıkan tarihi eserleri, bir gece içinde kepçelerle kamyonlara yükleyerek uzak yerlere moloz olarak döküyorlar. Kimbilir insanlık tarihi ve Milas açısından önemi olan nice tarihi bilgi ve bulgular yok olup gitti, bu şekilde.

Günümüzün inşaatçıları ise Cumhuriyetle yaşıt olan endüstriyel miras ürünü zeytinyağı fabrikası ve bacalarını yok ediyor, bu yapılarla modern inşaat projelerini birleştirerek yeni bir proje anlayışı ortaya kayamıyorlar.

İnşaat teknolojisinde, inşaat alanında bulunan kentle bütünleşmiş, kentin hafıza mekanı olmuş yapıları yıkmak bir marifet, hüner ve rant başarısı olmamalı. Belediyeler de inşaat ruhsatları verirken, kentin kimliğiyle bütünleşmiş tarih ve kültür değerlerin korunmasını şart koşmalı.

Muğla Bölge Koruma Kurulu da arsa ve inşaat sahiplerini mağdur edecek şekilde süreci uzun tutmamalı, inşaat alanındaki tarihi değerler taşınabilecekse taşınmalı; taşınamayanlar da camekânlı koruma altına alınmalı. Bunun, Milas’ta örnekleri çok.   Bu şekilde tarih korunuyor ama ziyaretçi bunları bilmiyor. Başka bir seçenek de yok gibi duruyor şu anda önümüzde. Bu konuda kafa yorulmalı.

Gelelim Esentepe’ye…

Esentepe, bizim çocukluğumuzda, 1960-1970’li yıllarda, girişinde mini hayvanat bahçesi olan, havuzunda ördekler-kazlar yüzen bir yerdi. Giriş kısmında, tel kafesler içinde tavşan, tavus kuşu gibi hayvanlar bulunurdu. Yirmi yıl süreyle burası Necati Halil Gökten tarafından çalıştırıldı.  Halk arasında Necati olarak bilinir ama nüfustaki ismi Halil Gökten'dir. Onun zamanında, Esentepe Milaslılar için iyi bir dinlenme, vakit geçirme yeriydi... Sonra kaderine terk edildi orası. Halil Gökten, "beyaz çorap ve beyaz gömlekten başka bir şey giymem, çalışırken kravat boynumdan hiç çıkmaz," derdi.  O zamanlar bira da içilirdi, Esentepe’de. Otokontrolü sağlayan işletmecilerin elinde, disiplinin sağlandığı, kalitenin olduğu bir yerdi Esentepe.

Gökten, işletmeciliği bıraktıktan sonra bir süre başkaları çalıştırdı ve daha sonra kaderine terk edildi Esentepe. Belediye başkanı Muhammet Tokat döneminde yeniden düzenleme çalışmaları yapılarak Esentepe tekrar Milaslılar’ın hizmetine sunuldu. Esentepe, her mevsimde güzeldir.

Esentepe’nin düzenleme çalışmaları sırasında Karya dönemine ait buluntular bulundu. Camekânlı tavan ile koruma altına alındı ama oraya gelen ziyaretçiler o tarihi değerler hakkında bilgi sahibi olamıyor. Bilgi veren bir tabela da yok orada. Oysa bu konu bu kadar ihmal edilmemeliydi!

ESENTEPE PARK ALANINDAKİ TARİHİ BULUNTU HAKKINDA BİLGİ:

Esentepe Gazinosu’nun hemen ön bölümünde yer alan eskiden havuz olarak kullanılan alanda Milas Müzesiyle birlikte Milas belediyesinin önceki yıllarda başlatmış olduğu çalışmalar esnasında havuzun kaldırılması sonrasında antik dönemde yapıldığı anlaşılan tahrip edilmiş bir mezar odasına rastlanmıştır.

Milas Uzunyuva'da bulunan mezar odasının yapım tekniği ile yapılmış olan mezar ana kaya içerisine kazılarak dromos olarak adlandırılan uzun bir koridor sonrasında dikdörtgen formda bir asıl mezar odasıyla karşılaşılmıştır. Yalnızca alt blokları tespit edilen mezarın blokları tamamen sökülmüş içindeki tüm malzemeler çalınmış yalnızca mezar formuna dair bloklar tespit edilmiştir.

Olasılıkla Milat’tan önce dördüncü ya da üçüncü yüzyıla ait olduğu düşünülen mezar, Muğla Kültür Varlıklarını koruma bölge kurulunun izniyle Milas Müze Müdürlüğü denetiminde MİLAS BELEDİYESİ tarafından projelendirilmiş, üst bölümü cam seyir terası hazırlanarak açık hava müzesi konseptine kavuşmuştur.

Üzerine devam eden peyzaj çalışmaları sonrasında Esentepe parkı ve çevresinde halkımızın kültür ve tarihle bütünleştiği bir peyzaj alanı kazandırılmıştır."

Bilgi kaynağı: Milas Belediyesi KUDEP Eski Sorumlusu Dr. Ernur Öztekin