KUZEY EGE GEZİ NOTLARI (3/3)

MEHMET ERDAL

(Üçüncü Bölüm)

ÇOK FAZLA, “SATILIK” KÖY EVİ İLANI GÖRDÜK

Keremköy, Gömeç'in 13 mahallesinden birisi. Çanakkale-İzmir karayolu ile Keremköy arasındaki yol, oldukça kısa. Yolun sağı solu, zeytinlik. Köyün içerisinden geçerken, birden çok binanın üzerinde “SATILIK” ilanı gördük. Aklıma, Datça'nın Eski Datça ya da bir başka mahallesinde önceki yıllarda daha çok gördüğümüz benzeri “SATILIK” ilanları geldi. “Keremköylülerden de önceden hayal edemedikleri bir para ile evlerine alıcı çıktığını görüp 'Satarım, gidip ilçe merkezinde bir daire alır, paranın gerisini bankaya yatırırım. Faiziyle yaşarım.' ya da “Satarım, gidip ilçe merkezinde iki daire alır, birinde oturur, diğerini de kiraya verir, gül gibi geçinir giderim.' diyenler var galiba?” diyorum.

Gömeç Balıkçı Barınağı'nda konuştuğumuz gencin sözünü ettiği yapılaşma yoğunluğunu göremedik. Köyün, sanırım tam ortalarında, sağa doğru ayrılan bir yola girdim; hani, “Belki bu yol sahile gidiyordur. Hem sözü edilen yapılaşmaları görürüz hem de sahili görürüz.” diye düşünerek. 50-60 m gittik-gitmedik, yolun “çıkmaz sokak” olduğunu gördük. Yolun sonunda 4-5 katlı oldukça geniş bir bina inşaatı bitmiş, aynı büyüklüğe yakın bir başkasının temel betonları dökülüyordu. Mecburen geri döndük.

Köyü, köylüleri ve bölgeyi tanımıyoruz, “Bu bölgede yoğun yapılaşma varmış. Onları görmek istiyoruz. Neredeler?” diye de soramayız. Bir-iki yerde, yolun sol tarafında ama biraz iç kısımlarında bazı binalar gözüme çarptı. Dalış Köyü ile KIZKO SAHİL EVLERİ arasındaki yapılaşmaların sahil kıyılarında olması nedeniyle “Sözü edilen yapılaşma, olsa olsa burada da sahildedir.” diye düşündüm. Bakınmak için bir kez daha sağa sola sapmadan ilerledik.

GÜMÜŞLÜ ESKİ ZEYTİNYAĞI FABRİKASI

Keremköy'ü geçtik. Yolun sağında solunda bahçeler arasında tek tük konutlar vardı. Uzaktan denizi görmeye başladığımızda, ilk gözümüze çarpan, birisi daha uzun iki tuğla bacası oldu. Bacalara yaklaştıkça, bacaların eklentisini oluşturan kısmen yıkılmış eski yapıları da gördük. Aracı durdurdum. “Bu ne ki?” dedik.

Sevda, Google Lens'ten sorgulayınca, yolun sağında, sahilin tam kıyısında bulunan kısmen yıkılmış eski yapıların ve bacaların, Gümüşlü Eski Zeytinyağı Fabrikası kompleksinden geriye kalan tarihi bir sanayi yapısının kalıntıları olduğunu öğrendik. Yolun sol kısmında, büyük ölçüde yıkılmış olan yapılar ise aynı fabrikaya ait sabunhane idi.

Endüstriyel miras yapılarından olan bu fabrikanın temelleri, 18. Yüzyılda atılmış. Bölgede üretilen zeytinlerin işlenmesi amacıyla Yunan girişimciler ve yerel halk tarafından inşa edilmiş. Burası sadece zeytinyağı değil, prina (zeytin posası) işleme tesisi ve sabunhane olarak da uzun yıllar hizmet vermiş. Tesis, ürettiği prinayı yakarak kendi enerjisini üretebilecek donanıma sahipmiş.

Eski Zeytinyağı Fabrikası'nın orada durduğumuzda gözüme çarpan bir başka şey de kıyıdan çok fazla uzakta olmayan ada oldu.

DATÇA'NIN SAHİLLERİ VE DENİZİ BAŞKA!

Araca binip, sahil boyunca devam ettik. Sahil kıyısında bulunan bir işletmenin ön kısmına denk gelen denizde, “uçurtma sörfü” (Kitesurfing) yapılıyordu. Sevda, Gömeç Sahillerinin taşlık, dar, yosunlu ve rüzgarlı oluşundan hareketle, “Datça'nın sahilleri ve denizi başka.” dedi.

Bir süre sonra, evler yoğunlaşmaya başladı. “Burası neresi?” derken, bir-iki yerde “Ayvalık” yazısı gördük. Gömeç ile Ayvalık'ın birbirlerine çok yakın olduğunu bildiğimizden, “Ayvalık'a gelmişiz.” dedik. Bir süre daha gittik ve sonra sola doğru giden bir yola saptık. Ayvalık'ın girişine yakın bir yere geldik. İzmir-Çanakkale karayolundan Gömeç'e döndük.