ERGÜN BÜLTEN

"Başkalarının bilgileriyle bilgili olabilirsiniz; ama sadece kendi aklınızla akıllı olabilirsiniz."

— Montaigne

Düşünürlere göre akıl ikiye ayrılır.

Bazı filozoflar buna birinci akıl ve ikinci akıl derken; kimileri de animal ve human (insani) akıl şeklinde ayırmıştır.

Birinci akıl animal akıldır,
ikinci akıl ise insani akıldır.

“Akıl ya da us, felsefede kavram oluşturma ve bunlara göre hükmetme kapasitesidir.”

Biz duyu organlarımızla, yani birinci aklımızla algıladığımızı;
insani aklımızla, yani ikinci akılla bilgiye dönüştürme yetisine sahibiz.

Belki de bizi hayvanlardan ayıran en büyük özellik insani akla sahip olmamızdır. Hayvanlarda ikinci akıl yoktur diyebiliriz. Bizim için esas değerli olan da bu insani akıldır.

Birinci akıl, doğuştan getirdiğimiz biyolojik—bedensel yapı ile ilgiliyken;
ikinci akıl öğrenme, tecrübe ve kavramsal düşünmeyle gelişir.

İnsani aklımızı, doğuştan var olan animal aklın üzerine inşa etmemiz ve sürekli geliştirmemiz gerekir.

Asıl sorun, çoğumuzun aklın nasıl geliştiğini bilmemesidir. Hatta çoğu kez aklın gelişebileceğinden bile haberdar olmayız.

Aklımızı her öğrendiğimiz—dikkat edin, ezberlediğimiz demiyorum—bilgi geliştirir ve akıl çapımızı genişletir.

Aklı asıl geliştiren ise düşünmektir; düşünce üretmektir.
Gerçekten düşünebilmek için felsefi düşünceyi kavramış ve kavramsal düşünce üretebiliyor olmamız gerekmektedir.

Saf Aklın Eleştirisi — Immanuel Kant’ın 1781’de yayımlanan eseri